കേരളീയ സമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുധ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ശുചിത്വത്തോടുള്ള നമ്മുടെ സമീപനം. വ്യക്തിപരമായ ശുചിത്വത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ലോകത്തിന് മാതൃകയാകാവുന്ന ശീലങ്ങളാണ് മലയാളിക്കുള്ളത്. ദിവസത്തിൽ ഒന്നിലധികം തവണ കുളിക്കുക, വൃത്തിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുക, വീടും പരിസരവും ചിട്ടയോടെ സൂക്ഷിക്കുക എന്നിവ നമ്മുടെ ജീവിതരീതിയുടെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ, ഈ ശുചിത്വബോധം പലപ്പോഴും സ്വന്തം വീടിന്റെ കവാടം കടന്നുപോകുന്നില്ല എന്നതാണ് യാഥാർഥ്യം.
സ്വന്തം ശരീരവും വീടും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുന്ന അതേ വ്യക്തി തന്നെ പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ മാലിന്യം വലിച്ചെറിയുന്നതിലും പൊതുസൗകര്യങ്ങൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതിലും ഒരു കുറ്റബോധവും കാണിക്കാറില്ല. വ്യക്തിശുചിത്വവും പൊതുശുചിത്വവും രണ്ടായി കാണുന്ന ഈ മനോഭാവമാണ് കേരളം ഇന്ന് നേരിടുന്ന ഗുരുതരമായ സാമൂഹിക-ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുടെ അടിത്തറ.
റോഡരികുകളിലും തോടുകളിലും പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലുമെല്ലാം പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളും ഭക്ഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങളും നിക്ഷേപിക്കുന്നത് ഇന്നും സാധാരണ കാഴ്ചയാണ്. യാത്രയ്ക്കിടെ വാഹനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാലിന്യം പുറത്തേക്ക് എറിയുന്നതും പൊതുശൗചാലയങ്ങൾ ഉപയോഗശൂന്യമാകുന്ന വിധം വൃത്തികേടാക്കുന്നതും പലർക്കും തെറ്റായി പോലും തോന്നുന്നില്ല. “എന്റെ വീടും പരിസരവും വൃത്തിയായാൽ മതി” എന്ന ചുരുങ്ങിയ ചിന്തയാണ് ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് പിന്നിൽ.
ഈ അനാസ്ഥയുടെ വില കേരളം ഓരോ വർഷവും നൽകിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കാലവർഷം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഡെങ്കിപ്പനി, എലിപ്പനി, ചിക്കൻഗുനിയ, മഞ്ഞപ്പിത്തം തുടങ്ങിയ പകർച്ചവ്യാധികൾ വ്യാപിക്കുന്നത് പതിവ് സംഭവമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെയോ കാലാവസ്ഥയെയോ മാത്രം കുറ്റപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല. നമ്മൾ വലിച്ചെറിയുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളും അടഞ്ഞ ഓടകളും കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന വെള്ളവും രോഗവാഹകരായ കൊതുകുകൾക്കും മറ്റ് ജീവികൾക്കും വളരാനുള്ള സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. അതായത്, പല രോഗങ്ങളുടെയും വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നത് നമ്മൾ തന്നെയാണ്.
ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിനായി വലിയ തുകകൾ ചെലവഴിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്ന സമൂഹം രോഗപ്രതിരോധത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാന ഘടകമായ പരിസരശുചിത്വത്തെ അവഗണിക്കുന്നത് ദൗർഭാഗ്യകരമാണ്. ചികിത്സയ്ക്കായി ആശുപത്രികൾ തേടുന്നതിനേക്കാൾ ചെലവുകുറഞ്ഞതും ഫലപ്രദവുമായ മാർഗമാണ് ശുചിത്വമുള്ള ജീവിതസാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
ഈ സ്ഥിതി മാറണമെങ്കിൽ മാറ്റം ഒരിടത്ത് മാത്രം മതിയാകില്ല. വ്യക്തികളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് സമൂഹത്തിലേക്കും ഭരണസംവിധാനങ്ങളിലേക്കും അത് വ്യാപിക്കണം. ഓരോ വ്യക്തിയും “എന്റെ മാലിന്യം എന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം” എന്ന ബോധം വളർത്തിയെടുക്കണം. വീടുകളിൽ മാലിന്യങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി തരംതിരിക്കുകയും പൊതുസ്ഥലങ്ങളെ സ്വന്തം സ്വത്തുപോലെ സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം.
അതോടൊപ്പം, പൊതുസമൂഹത്തിനും നിർണായകമായ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. റസിഡന്റ്സ് അസോസിയേഷനുകൾ, ക്ലബ്ബുകൾ, സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ പരിസരശുചിത്വം ഒരു സാമൂഹിക സംസ്കാരമാക്കി മാറ്റാൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങണം. നിയമലംഘനങ്ങളെ കണ്ടില്ലെന്ന് നടിക്കുന്ന പ്രവണത അവസാനിപ്പിക്കുകയും പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ മലിനമാക്കുന്നവരെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
സർക്കാരും തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളും കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഇടപെടേണ്ടതുണ്ട്. കർശനമായ നിയമപാലനം, ശാസ്ത്രീയ മാലിന്യ സംസ്കരണ സംവിധാനം, ഫലപ്രദമായ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ എന്നിവയിൽ വിട്ടുവീഴ്ച പാടില്ല. വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ കാണുന്ന പോലെ നിയമലംഘനങ്ങൾക്ക് ശക്തമായ പിഴയും നടപടികളും ഉറപ്പാക്കുമ്പോഴേ പൊതുസ്ഥലങ്ങളോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ സമീപനത്തിൽ മാറ്റം വരൂ.
ശുചിത്വം എന്നത് വ്യക്തിപരമായ ഒരു ഗുണമല്ല; അത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെയും പൗരബോധത്തിന്റെയും പ്രതിഫലനമാണ്. വ്യക്തിശുചിത്വത്തിൽ നമ്മൾ അഭിമാനിക്കുന്നതുപോലെ പൊതുശുചിത്വത്തിലും മാതൃകയാകാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് കേരളം യഥാർഥ അർഥത്തിൽ ആരോഗ്യസമ്പന്നവും പുരോഗമനപരവുമായ സമൂഹമായി മാറുക. മാറ്റം മറ്റാരിൽ നിന്നുമല്ല പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ടത്. അത് ഓരോ മലയാളിയുടെയും മനോഭാവത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കേണ്ട സമയമാണിത്.