വിസ്തൃതിയിൽ ചെറുത്, പ്രൗഢിയിൽ വലുത്: ലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന വത്തിക്കാൻ സിറ്റി

ലോകഭൂപടത്തിൽ വലുപ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു കൗതുകമുണ്ട്. ഒരു വശത്ത് അതിസൂക്ഷ്മമായ ഒരു രാജ്യം മറുവശത്ത് ഭൂമിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മഹാരാജ്യം. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ രാജ്യമായ വത്തിക്കാനും ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യമായ റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള താരതമ്യം ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിന്റെയും മനുഷ്യചരിത്രത്തിന്റെയും അതിശയകരമായ വ്യത്യാസമാണ് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.

1929-ലെ ലാറ്ററൻ ഉടമ്പടി പ്രകാരം സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായി രൂപം കൊണ്ട വത്തിക്കാൻ വെറും 0.49 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ മാത്രം വിസ്തൃതിയുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വലുപ്പത്തിലല്ല, മറിച്ച് ആത്മീയ സ്വാധീനത്തിലാണ്. റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ ആസ്ഥാനമായ വത്തിക്കാനിൽ രാജ്യത്തലവനും സഭാ പരമാധികാരിയുമായ പാപ്പയാണ് ഭരണാധികാരി. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കോടിക്കണക്കിന് വിശ്വാസികളുടെ ആത്മീയ മാർ​ഗദർശകനായ അദേഹം വത്തിക്കാനെ ലോകത്തിന്റെ ആത്മീയ ഹൃദയമാക്കുന്നു.

വത്തിക്കാനിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായ സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ബസിലിക്ക ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയതും അതിമനോഹരവുമായ ദേവാലയങ്ങളിലൊന്നാണ്. അതിനോടു ചേർന്നുള്ള വിശാലമായ സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് സ്‌ക്വയർ പാപ്പയുടെ പ്രസംഗങ്ങൾക്കും പ്രധാന മതചടങ്ങുകൾക്കും വേദിയാകുന്നു.

ലോകപ്രശസ്തമായ കലാശേഖരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വത്തിക്കാൻ മ്യൂസിയങ്ങൾ വത്തിക്കാനെ ഒരു കലാ-ചരിത്ര കേന്ദ്രമാക്കുന്നു. മൈക്കലാഞ്ചലോയുടെ അതുല്യമായ ഭിത്തിചിത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പൽ പുതിയ പാപ്പയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന കോൺക്ലേവ് നടക്കുന്ന വിശുദ്ധ സ്ഥലവുമാണ്.

സുരക്ഷയ്ക്കായി ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ 'സ്വിസ് ഗാർഡ്' എന്ന ചെറിയ സൈനിക വിഭാഗവും ഇവിടെയുണ്ട്. വത്തിക്കാനിലൂടെ നടക്കാൻ 20–30 മിനിറ്റ് മതിയെങ്കിലും മ്യൂസിയങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും പൂർണമായി സന്ദർശിക്കാൻ മണിക്കൂറുകളോളം സമയം ആവശ്യമാണ്.

ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് ഏകദേശം 1.71 കോടി ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള റഷ്യ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു. യൂറോപ്പും ഏഷ്യയും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഈ മഹാരാജ്യം പ്രകൃതി വിഭവങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ വൈവിധ്യം, സാംസ്കാരിക സമ്പത്ത് എന്നിവയിൽ അതുല്യമാണ്.

1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷമാണ് ഇന്നത്തെ റഷ്യൻ ഫെഡറേഷൻ രൂപം കൊണ്ടത്. അതിനുമുമ്പ് റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യവും പിന്നീട് സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശത്തെ ഭരിച്ചിരുന്നത്. 11 സമയ മേഖലകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന റഷ്യ, ട്രാൻസ്-സൈബീരിയൻ റെയിൽവേ പോലുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾ വഴി അതിന്റെ വിശാലത തെളിയിക്കുന്നു.

വത്തിക്കാനും റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അതിശയിപ്പിക്കുന്നതാണ്. വത്തിക്കാനിൽ ആയിരത്തിൽ താഴെ ആളുകൾ മാത്രം താമസിക്കുമ്പോൾ റഷ്യയിൽ 14 കോടിയിലധികം ജനങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നു. വിസ്തൃതിയിൽ റഷ്യ വത്തിക്കാനെക്കാൾ കോടിക്കണക്കിന് മടങ്ങ് വലുതാണ്.

എന്നാൽ വലുപ്പം മാത്രം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മഹത്വം നിർണയിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ് ഈ താരതമ്യം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്. വത്തിക്കാൻ ആത്മീയത, വിശ്വാസം, കല എന്നിവയിലൂടെ ലോകത്തെ സ്വാധീനിക്കുമ്പോൾ റഷ്യ ഭൂമിശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, പ്രകൃതി സമ്പത്ത് എന്നിവയാൽ ലോകഭൂപടത്തിൽ ശക്തമായ സ്ഥാനമുറപ്പിക്കുന്നു. വലുപ്പത്തിൽ അത്യന്തം വ്യത്യസ്തമായ ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ ഒരേ ലോകത്തിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കുന്നത് ഭൂമിയുടെ വൈവിധ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതമാണ്.